1
Գնահատում
Նեյրոհոգեբանական և զգայական գնահատում, դպրոցական պատրաստվածություն․ արդյունքները համեմատում ենք տարիքային նորմերի հետ։ Ռեֆլեքսները գնահատում ենք արտահայտվածության աստիճանով։
Կենտրոնի աշխատանքը որոշում են երկու սկզբունք։ Պարապմունքների մասին որոշումները կայացնում ենք տվյալների հիման վրա՝ գնահատման, դիտարկման և երեխայի արդյունքների։ Մեթոդներն ընտրում ենք կոնկրետ երեխայի համար և միավորում մեկ ծրագրում։
Աշխատանքում մենք հետևում ենք DDDM (data-driven decision making) սկզբունքին՝ տվյալների վրա հիմնված որոշումների կայացմանը։ Այն եկել է կրթության և երեխաներին օգնության ոլորտի ապացուցված պրակտիկայից։ Յուրաքանչյուր որոշում՝ որտեղից սկսել, որ պարապմունքները միացնել, շարունակել արդյոք մեթոդը, հենվում է այն բանի վրա, ինչ գիտենք կոնկրետ երեխայի մասին և ինչ ենք տեսնում նրա արդյունքներում։
Յուրաքանչյուր երեխայի համար մենք դնում ենք իր նպատակները և պարբերաբար ստուգում, թե արդյոք նա շարժվում է դեպի դրանք։ Այսպես ծրագիրը մնում է ճշգրիտ, իսկ ծնողները տեսնում են, թե ինչի համար են վճարում և ինչ է փոխվում։
Գնահատում, մասնագետի դիտարկում, ծնողների պատմածը և հարցաթերթեր։ Մենք նայում ենք և՛ դժվարություններին, և՛ երեխայի ուժեղ կողմերին։
Տարբեր պրոֆիլի մասնագետները միասին քննարկում են արդյունքները և գտնում, թե որ օղակներն են առավել շատ խանգարում երեխային։
Դնում ենք կոնկրետ նպատակներ, որոնք կարևոր են երեխայի և ընտանիքի կյանքի համար, այնպես, որ փոփոխությունները տեսանելի լինեն․ «15 րոպե աշխատում է սեղանի մոտ», «ինքն է հագնում բաճկոնը», «օգնություն է խնդրում բառերով կամ քարտով»։
Ընտրում ենք պարապմունքները և դրանց հաճախականությունը՝ ըստ նպատակների։ Սովորաբար երեխան պարապում է երկու-երեք մասնագետի մոտ, որոնք իրար հետ համաձայնեցնում են խնդիրները։
Մասնագետները նշում են, թե ինչպես են փոխվում հմտությունները պարապմունքների ժամանակ։ Դասընթացի կեսին անցկացնում ենք միջանկյալ գնահատում այն ոլորտներով, որոնց վրա աշխատում ենք։
Արդյունքները համեմատում ենք սկզբնական տվյալների հետ։ Եթե նպատակը ձեռք է բերված, դնում ենք հաջորդը։ Եթե մեթոդը նպատակի ուղղությամբ առաջընթաց չի տալիս, բաց ասում ենք այդ մասին և փոխում պլանը։
Ճշգրտումից հետո կրկին հավաքում ենք տվյալներ և համեմատում դրանք նպատակների հետ։ Այսպես յուրաքանչյուր հաջորդ որոշում հենվում է այն բանի վրա, ինչ արդեն տեղի է ունեցել երեխայի հետ։
1
Նեյրոհոգեբանական և զգայական գնահատում, դպրոցական պատրաստվածություն․ արդյունքները համեմատում ենք տարիքային նորմերի հետ։ Ռեֆլեքսները գնահատում ենք արտահայտվածության աստիճանով։
2
Ինչպես է երեխան գործում պարապմունքի ժամանակ, որտեղ է սխալվում, ինչն է նրան օգնում, երբ է վրա հասնում հոգնածությունը։
3
Զրույց և հարցաթերթեր այն մասին, թե ինչ է կատարվում տանը, մանկապարտեզում և դպրոցում։ Սա հիմնական ստուգումն է, թե արդյոք փոխվում է երեխայի կյանքը։
4
Հարցաթերթեր, որոնք ծնողները լրացնում են տանը։ Դրանք օգնում են դժվարությունների նշանները նկատել դեռ այցից առաջ։
Ոչ մի մեթոդ չի լուծում բոլոր խնդիրները։ Յուրաքանչյուր մեթոդիկա ունի իր հիմնական խնդիրը — մեկն օգնում է հավասարակշռության և զգացողությունների հարցում, մյուսը՝ շարժումների, երրորդը՝ խոսքի և ուսման։ Ուստի երեխայի ծրագիրը կազմվում է մի քանի պարապմունքից՝ հենց նրան անհրաժեշտներից։ Ինչպես է զարգանում նյարդային համակարգը և որն է այստեղ յուրաքանչյուր մեթոդիկայի տեղը, պատմում ենք ստորև։
Գիտական հիմք · 1 / 6
Նյարդային համակարգի զարգացումը նման է ծառի։ Արմատները դրվում են դեռ ծնվելուց առաջ։ Բունը կյանքի առաջին տարիների ռեֆլեքսներն են, զգացողություններն ու շարժումները։ Սաղարթը խոսքն է, ընթերցանությունը, գրությունը, հաշիվը և խնդիրներ լուծելու կարողությունը։
Սա պարզեցված սխեմա է՝ մակարդակները հասունանում են աստիճանաբար և մասամբ միաժամանակ։ Յուրաքանչյուր մակարդակ հենվում է նախորդների վրա, և երբեմն գրության կամ ուշադրության դժվարությունները կապված են այն բանի հետ, որ ավելի վաղ մակարդակը լիովին չի ձևավորվել։ Ուստի մենք նայում ենք բոլոր մակարդակներին միանգամից։
Մինչև ծնվելը
Ժառանգականություն, հղիության ընթացք, սնունդ։ Սա հաշվի ենք առնում, երբ հարցնում ենք երեխայի վաղ զարգացման մասին։
Ծնվելուց առաջ — առաջին տարի, պոստուրալները՝ մինչև 3,5 տարեկան
Առաջին ամիսների բնածին շարժումներ, որոնք հետո «քնում են», և մարմնի դիրքի ու հավասարակշռության ավտոմատ պահում։
Դեռ ծնվելուց առաջ և առաջին տարիներին
Հավասարակշռությունը, շոշափելիքը, մարմնի զգացողությունը, տեսողությունը և լսողությունը սովորում են աշխատել միասին։
Ծննդից մինչև դեռահասություն
Շարժումների ճշգրտություն, կոորդինացիա և ավտոմատացում։
Կրծքի տարիքից մինչև պատանեկություն
Երկու կիսագնդերի կապը։ Կիսագնդերը միշտ աշխատում են միասին, բայց յուրաքանչյուրն ունի իր ուժեղ կողմերը՝ մարդկանց մեծ մասի մոտ ձախը ավելի շատ պատասխանատու է խոսքի և քայլ առ քայլ վերլուծության համար (հնչյունները բառում, գործողությունների հերթականությունը), աջը՝ ամբողջական ընկալման, տարածության մեջ կողմնորոշման և հնչերանգի համար։ Նախադպրոցական և դպրոցական տարիներին այս կապը նկատելիորեն ամրապնդվում է։
Հասունանում են բոլորից երկար՝ մինչև պատանեկություն
Խոսք, ընթերցանություն, գրություն և հաշիվ, ինչպես նաև խնդիրների լուծում, պլանավորում և ինքնատիրապետում։ Կառավարման՝ պլանավորման և ինքնատիրապետման համար պատասխանատու է նախաճակատային կեղևը, իսկ խոսքը, ընթերցանությունը և հաշիվը նրա հետ միասին ապահովում են նաև ուղեղի այլ բաժիններ։
Նյարդային համակարգի հասունացման պարզեցված մոդել՝ ըստ INPP-ի նյութերի (Ս. Գոդարդ Բլայթ)
Գիտական հիմք · 2 / 6
Ծառը պարզեցված ձևով ցույց է տալիս, թե ինչ հերթականությամբ է հասունանում նյարդային համակարգը։ Որպեսզի հասկանանք, թե ինչպես է երեխայի ուղեղն աշխատում հիմա, մենք նայում ենք դրան նեյրոհոգեբանության հիմնադիր Ալեքսանդր Ռոմանովիչ Լուրիայի մոդելի միջոցով։
Այս մակարդակում աշխատում է նեյրոհոգեբանությունը՝ գնահատում և շտկում փոխարինող օնտոգենեզի մեթոդով։
Լուրիան նկարագրել է ուղեղը որպես երեք ֆունկցիոնալ բլոկներից բաղկացած համակարգ։ Դրանք միշտ աշխատում են միասին։ Մասնագետը նայում է, թե դրանցից որն է այս պահին աջակցության կարիք ունենում։
I
II
III
Ա. Ռ. Լուրիայի՝ հոգեկանի համակարգային կազմակերպման հայեցակարգը
Գիտական հիմք · 3 / 6
Լուրիայի առաջին բլոկը էներգիա է տալիս ամբողջ կեղևին, իսկ երկրորդ բլոկի համար նյութ մատակարարում են զգայարանները։ Թե ինչպես է ուղեղը սովորում ընդունել և միավորել մարմնից ու շրջապատող աշխարհից եկող զգացողությունները, նկարագրում է Ջին Այրեսի զգայական ինտեգրման տեսությունը։
Հմտությունները ձևավորվում են աստիճաններով՝ հավասարակշռությունից և մարմնի զգացողությունից դեպի ձեռքերի ճարպկություն, ապա՝ ուշադրություն և ուսում։ Եթե ստորին աստիճանն անկայուն է, դժվարությունները նկատելի են դառնում ավելի վերևում։
Գիտական հիմք · 4 / 6
Երբ զգացողությունները միավորված են, երեխան կարող է կառուցել ճշգրիտ շարժումներ։ Ֆիզիոլոգ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Բեռնշտեյնը ցույց տվեց, որ ցանկացած գործողություն բաղկացած է մի քանի մակարդակից՝ ստորինները աշխատում են ավտոմատ և հենարան են ծառայում վերինների համար։
Քանի դեռ հիմնային մակարդակները կարգավորված չեն, ուղեղը ստիպված է ուժեր ծախսել դրանց վրա։ Ուստի շարժողական պարապմունքներին մենք ամրապնդում ենք մարմնի հավասարակշռությունը և կայունությունը և միաժամանակ մարզում այն գործողությունները, որոնք երեխային պետք են կյանքում։
Շարժողական պարապմունքներում մենք ամրապնդում ենք մարմնի հավասարակշռությունն ու կայունությունը (A և B մակարդակներ) և միաժամանակ մարզում ենք այն գործողությունները, որոնք երեխային պետք են կյանքում՝ գրիչ բռնել, գնդակ բռնել, հագնվել (C–E մակարդակներ)։
Ն. Ա. Բեռնշտեյն, «Շարժումների կառուցման մասին» (1947)
Գիտական հիմք · 5 / 6
Թե՛ զարգացման ծառի, թե՛ Բեռնշտեյնի մակարդակների գագաթին խոսքն է, ընթերցանությունը և գրությունը՝ հնչյուններ և շարժումներ, որոնք իմաստ են կրում։ Խոսքը հենվում է ուշադրության, ընկալման և արտաբերման վրա, իսկ գրությունը՝ նաև ձեռքի շարժումների։
Հաղորդակցությունը նույնպես սովորաբար աճում է աստիճաններով՝ ակամա արձագանքներից մինչև նախադասություններ, թեև երեխան կարող է միաժամանակ օգտվել մի քանի աստիճանից։ Մենք որոշում ենք, թե որ աստիճանում է հիմա երեխան, և օգնում բարձրանալ հաջորդին՝ ձայնով, ժեստերով, առարկաներով կամ քարտերով։
Ըստ Communication Matrix սանդղակի (Ch. Rowland) և հաղորդակցական զարգացման մակարդակների սանդղակի («Կարիտաս» սոցիալական դպրոց լրացուցիչ մասնագիտական կրթության մասնավոր ուսումնական հաստատություն՝ Ա. Ի. Հերցենի անվան Ռուսաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի, Մոսկվայի քաղաքային մանկավարժական համալսարանի և «Շփման տարածք» ինքնավար ոչ առևտրային կազմակերպության հետ համատեղ)
Գիտական հիմք · 6 / 6
Նյարդային համակարգը հասունանում է իր ծրագրով և փորձի ազդեցությամբ։ Նոր հմտություններն ամրապնդվում են կրկնությամբ՝ կապերը, որոնցից ուղեղն օգտվում է, ամրանում են, իսկ քանի դեռ հմտությունը նոր է ձևավորվում, երկար ընդմիջումը կարող է թուլացնել այն։ Ուստի խնդրում ենք առանց անհրաժեշտության բաց չթողնել պարապմունքները։
1
2
3
1
Զգացողություններն ու շարժումներն ազդում են այն բանի վրա, թե ուղեղի որ կապերը կամրապնդվեն և կպահպանվեն։
2
Նոր կապերի մեծ մասը ձևավորվում է կյանքի առաջին տարիներին, ուստի օգնության վաղ սկիզբը հատկապես արժեքավոր է։ Միևնույն ժամանակ ուղեղը պահպանում է փոխվելու ունակությունը նաև դպրոցական տարիքում։
3
Այն կապերը, որոնցից ուղեղն օգտվում է, ամրապնդվում են, իսկ չպահանջվածները ժամանակի ընթացքում թուլանում են։ Քանի դեռ հմտությունը նոր է ձևավորվում, երկար ընդմիջումը կարող է թուլացնել այն․ ամրապնդված հմտությունն ավելի հուսալիորեն է պահպանվում։
Ըստ Ռ. Վիրխովի, Չ. Շերինգթոնի, Պ. Հաթենլոխերի, Բ. Սթիվենսի և Ռ. Դ. Ֆիլդսի նյութերի
Եթե երեխան պարապում է մի քանի մասնագետի մոտ, նրանք նրան քննարկում են միասին և աշխատում ընդհանուր նպատակների ուղղությամբ։ Այսպես պարապմունքները լրացնում են միմյանց և չեն ծանրաբեռնում երեխային։
Կենտրոնը բժշկական հաստատություն չէ։ Մենք ախտորոշումներ չենք դնում, դեղեր, հետազոտություններ և դիետաներ չենք նշանակում։ Եթե տեսնում ենք նշաններ, որոնք պետք է ցույց տալ նյարդաբանին, մանկաբույժին, սուրդոլոգին կամ այլ բժշկի, ասում ենք այդ մասին և շարունակում աշխատել նրա հետ համատեղ։
Պարապմունքներն ընթանում են երեխայի տեմպով և խաղի միջոցով։ Մենք արդյունքի չենք հասնում արցունքների և հարկադրանքի միջոցով։ Եթե երեխային դժվար է, դադար ենք տալիս և այլ մոտեցում փնտրում։
Մենք բացատրում ենք, թե ինչ և ինչու ենք անում պարապմունքներին, ցույց տալիս, թե ինչպես աջակցել երեխային տանը, և ձեզ հետ միասին վերանայում նպատակները։
Ուզո՞ւմ եք հասկանալ, թե ինչ ծրագիր է պետք ձեր երեխային։ Եկեք անվճար առաջին հանդիպման՝ կսկսենք զրույցից և գնահատումից։
Գրանցվել առաջին հանդիպմանԹողեք ձեր կոնտակտային տվյալները՝ մենք կգրենք ձեզ, համառոտ կհարցնենք երեխայի մասին և կընտրենք հարմար ժամ։ Հանդիպումը տևում է 30 րոպե և ոչնչի չի պարտավորեցնում։
Կամ գրեք անմիջապես՝