Այլընտրանքային և լրացուցիչ հաղորդակցություն (ԱԼՀ)
Այլընտրանքային և լրացուցիչ հաղորդակցությունը (ԱԼՀ) բանավոր խոսքից բացի շփվելու եղանակներ են՝ քարտեր, ժեստեր, հաղորդակցական աղյուսակներ, հատուկ սարքեր։ Դրանք երեխային հնարավորություն են տալիս ասել «ուզում եմ», «տուր», «օգնիր», «բավական է», քանի դեռ բառերը նրան դժվար են տրվում։
- Տևողություն
- 45 րոպե
- Արժեք
- 10 000 ֏
- Ձևաչափ
- Անհատական

Երբ երեխան չի կարողանում բացատրել, թե ինչ է իրեն պետք, նա հաճախ դա արտահայտում է լացով, գոռալով կամ շփումից խուսափելով։ Ցանկությունը հայտնելու հասկանալի եղանակը նվազեցնում է լարվածությունը և՛ երեխայի, և՛ մեծահասակների մոտ։
Մասնագետը համակարգն ընտրում է ըստ երեխայի հնարավորությունների։ Դա կարող է լինել քարտերի փոխանակում (PECS), ժեստեր, նկարներով աղյուսակ կամ ձայնային սարք։ Ուսուցումն ընթանում է քայլ առ քայլ՝ սկզբում երեխան սովորում է խնդրել այն, ինչն իրեն իսկապես հետաքրքիր է, հետո բառերի և իրավիճակների շրջանակն ընդլայնվում է։
ԱԼՀ-ն հաճախ դառնում է հենարան բանավոր խոսքի համար՝ երեխան փորձ է ձեռք բերում, որ հաղորդակցությունն աշխատում է, և իրեն հասկանում են։ Յուրաքանչյուր երեխա ունի իր ճանապարհը, և մենք աջակցում ենք խոսելու ցանկացած փորձի։
Երբ արժե դիմել
- Երեխան չի խոսում կամ ասում է առանձին բառեր, թեև արդեն 3 տարեկանից մեծ է։
- Ինչ-որ բան ստանալու համար երեխան մեծահասակին ձեռքից բռնած տանում է կամ լաց է լինում։
- Շատ են պոռթկումները, որոնք, ըստ երևույթին, կապված են այն բանի հետ, որ նրան չեն կարողանում հասկանալ։
- Աուտիզմի սպեկտրի խանգարում (ԱՍԽ) ունեցող երեխան դեռ խոսքը չի օգտագործում շփման համար։
- Խոսք կա, բայց շրջապատի համար այն դժվար է հասկանալ։
Ինչպես է անցնում պարապմունքը
- Մասնագետը պարզում է, թե ինչն է այսօր հետաքրքիր երեխային, և ստեղծում է իրավիճակ, որտեղ նա կցանկանա խնդրել։
- Երեխան սովորում է օգտվել քարտից, ժեստից կամ սարքից՝ մեծահասակի հուշմամբ։
- Հուշումներն աստիճանաբար հանվում են, երեխան փորձում է ինքնուրույն։
- Ծնողը մասնագետի հետ միասին մշակում է, թե ինչպես աջակցել հաղորդակցության այս եղանակին տանը։
Ծնողների դերը
Համակարգն աշխատում է, երբ այն օգտագործվում է ամենուր՝ տանը, մանկապարտեզում, զբոսանքի ժամանակ։ Մենք օգնում ենք պատրաստել քարտեր կամ աղյուսակներ տան համար և բացատրում, թե ինչպես արձագանքել երեխայի դիմումներին։
Ինչպես ենք տեսնում փոփոխությունները
Նպատակները ձևակերպում ենք կոնկրետ՝ քանի խնդրանք է երեխան անում ինքնուրույն, որ իրավիճակներում է օգտվում համակարգից։ Դասընթացի կեսին նայում ենք, թե ինչ է փոխվել, և ընդլայնում ենք բառապաշարը և շփման իրավիճակները։
Ինչ է հայտնի մեթոդի մասին
Այլընտրանքային հաղորդակցությունը լավ ուսումնասիրված է և ներառված է ԱՍԽ ունեցող երեխաների համար ապացուցողական պրակտիկաների միջազգային ակնարկներում։ Հետազոտությունները չեն հաստատում այն մտավախությունը, որ քարտերը կամ սարքը արգելակում են բանավոր խոսքի ի հայտ գալը։ Հաղորդակցության եղանակը ընտրում ենք անհատապես և ստուգում ենք՝ արդյոք երեխան օգտվում է դրանից սովորական կյանքում։
Հաղորդակցության սանդուղք
Հաղորդակցությունը զարգանում է աստիճաններով՝ ակամա ռեակցիաներից մինչև նախադասություններ։ Սովորաբար աստիճանները հաջորդում են միմյանց, բայց երեխան կարող է միաժամանակ օգտվել մի քանիսից, իսկ որոշները անցնել շատ արագ։ Քարտերն ու ժեստերը կարելի է ներմուծել ցանկացած աստիճանում․ դրանք օգնում են և՛ հաղորդակցությանը, և՛ խոսքի զարգացմանը։
Մենք որոշում ենք, թե որ աստիճանում է հիմա երեխան, և օգնում բարձրանալ հաջորդին՝ ձայնով, ժեստերով, առարկաներով կամ քարտերով։
Հաղորդակցության հինգ աստիճան
-
Ոչ միտումնավոր հաղորդակցություն
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան արձագանքում է իր զգացողություններին, բայց դեռ չի հասկանում, որ դրանով կարող է ազդել մեծահասակի վրա։ Դա հաղորդագրություն է դառնում, երբ մեծահասակը հասկանում է ազդանշանը և պատասխանում դրան։
- Ինչպես է դա երևում
- Լաց, կեցվածքի և շարժումների փոփոխություն, ժպիտ՝ ի պատասխան հաճելիին։
-
Միտումնավոր հաղորդակցություն առանց խորհրդանիշների
- Ինչ է կատարվում
- Ի հայտ է գալիս մտադրությունը․ երեխան հասկանում է, որ կարող է կանչել մեծահասակին և փոխել իրավիճակը։ Ձևավորվում է համատեղ ուշադրությունը։
- Ինչպես է դա երևում
- Նայում է խաղալիքին, հետո՝ մեծահասակին․ ձեռքից քաշում է դեպի դարակը․ ցույց է տալիս մատով, գլխով անում է «այո» կամ «ոչ», ձեռքով անում է «հաջող»։
-
Վաղ խորհրդանիշներ
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան հասկանում է, որ մի բանը կարող է նշանակել մեկ այլ բան, եթե դրանք շատ նման են։
- Ինչպես է դա երևում
- Բերում է դատարկ բաժակը՝ խմելու բան խնդրելու համար․ խնդրում է լուսանկարի, նկարի կամ PECS քարտի օգնությամբ․ ժեստով ցույց է տալիս, թե ինչ է ուզում, օրինակ՝ ձեռքը տանում է բերանին։
-
Խորհրդանիշներ և առանձին բառեր
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան նկարը, ժեստը կամ բառը կապում է ամբողջական հասկացության հետ։
- Ինչպես է դա երևում
- Առաջին բառերը, ժեստերի լեզվի ժեստերը, պատկերանշաններն ու գրված բառերը՝ մեկ առ մեկ։
-
Նախադասություններ
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան միացնում է երկու և ավելի խորհրդանիշ կամ բառ՝ բարդ միտք արտահայտելու համար։
- Ինչպես է դա երևում
- «Հյութ եմ ուզում», «մամա, զբոսնել»․ այժմ երեխան կարող է նախադասությամբ խնդրել, հրաժարվել, հարց տալ, պատմել իր զգացմունքների մասին։
Ըստ Communication Matrix սանդղակի (Ch. Rowland) և հաղորդակցական զարգացման մակարդակների սանդղակի («Կարիտաս» սոցիալական դպրոց լրացուցիչ մասնագիտական կրթության մասնավոր ուսումնական հաստատություն՝ Ա. Ի. Հերցենի անվան Ռուսաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի, Մոսկվայի քաղաքային մանկավարժական համալսարանի և «Շփման տարածք» ինքնավար ոչ առևտրային կազմակերպության հետ համատեղ)
Գրանցվեք անվճար առաջին հանդիպման
Թողեք ձեր կոնտակտային տվյալները՝ մենք կգրենք ձեզ, համառոտ կհարցնենք երեխայի մասին և կընտրենք հարմար ժամ։ Հանդիպումը տևում է 30 րոպե և ոչնչի չի պարտավորեցնում։
Կամ գրեք անմիջապես՝
- Երևան, Ավագ Պետրոսյան փ., 6 · դոմոֆոն 1Վ
- Երկ–Շբթ, 10:00–19:00