Զգայական առանձնահատկություններ
Պատահում է, որ երեխան փակում է ականջները փոշեկուլի աղմուկից, չի հանդուրժում հագուստի պիտակները կամ ուտում է միայն մի քանի մթերք։ Պատահում է նաև հակառակը՝ նա անընդհատ պտտվում է, ցատկում, բախվում ամեն ինչի։ Նման վարքն ունի հասկանալի պատճառներ, և երեխային կարելի է օգնել ավելի հանգիստ զգալ։

Ինչ են նկատում ծնողները
- Փակում է ականջները սովորական ձայներից, վախենում է աղմուկից
- Չի դիմանում մազերը կտրելուն, գլուխը լվանալուն, որոշ գործվածքների և պիտակների
- Անընդհատ շարժման մեջ է, սիրում է պտտվել և ցատկել, բախվում է մարդկանց և առարկաներին
- Ամեն ինչին ձեռք է տալիս, առարկաները բերանն է տանում
- Ուտում է մթերքների շատ սահմանափակ տեսականի, հրաժարվում է նորը փորձել
- Վատ է զգում սեղմելու ուժը՝ չափազանց ամուր է գրկում, կոտրում է մատիտները
Ուղեղն անընդհատ ազդանշաններ է ստանում մարմնից և շրջակա աշխարհից՝ ձայներ, հպումներ, շարժում, մարմնի դիրք, համ և հոտ։ Որոշ երեխաների մոտ սովորական ազդանշանները չափազանց ուժեղ արձագանք են առաջացնում, մյուսներին, հակառակը, դրանք չեն բավականացնում, և նրանք ավելին են փնտրում։ Հաճախ դա զուգակցվում է աուտիզմի կամ ՈՒՊՀՀ-ի հետ, բայց հանդիպում է նաև ինքնուրույն։
Նման արձագանքները կարող են կապված լինել նաև այլ պատճառների հետ՝ տագնապի, լսողության, ստամոքսի կամ ատամների խնդիրների։ Գնահատումն օգնում է պարզել, թե կոնկրետ ինչ է կատարվում, և զգայական առանձնահատկությունները տարբերել այն ամենից, ինչը բժշկի ուշադրության կարիք ունի։
Ինչպես ենք օգնում
Սկսում ենք զգայական ընկալման գնահատումից, որի ընթացքում մասնագետն անցկացնում է զգայական մշակման թեստեր և կազմում երեխայի զգայական պրոֆիլը։ Եթե երեխան ընտրողական է սննդի հարցում, գնահատում ենք նրա սննդային վարքը «սննդային շղթաների» մեթոդով։ Երբեմն լրացուցիչ օգտակար է առաջնային (բնածին) ռեֆլեքսների ստուգումը։
Այստեղ հիմնական գործիքը զգայական ինտեգրումն է։ Պարապմունքներն անցկացվում են ճոճանակներով, բատուտով և թունելներով կահավորված դահլիճում, որտեղ երեխան խաղի ընթացքում ստանում է շարժման, ճնշման և հպման չափված զգացողություններ։ Նպատակն այն է, որ երեխայի համար ավելի հեշտ լինի դիմանալ սովորական միջավայրին և ավելի քիչ գերծանրաբեռնվել։ Մենք պարբերաբար ստուգում ենք, թե արդյոք մեթոդն օգնում է հենց ձեր երեխային։
Ծնողներին բացատրում ենք, թե ինչ է կանգնած երեխայի արձագանքների հետևում, և միասին մտածում, թե ինչպես հեշտացնել նրա օրը՝ առավոտյան պատրաստվելը, խանութ գնալը, ուտելը։ Անհրաժեշտության դեպքում միանում է հոգեբանը։
Երբ է պետք բժիշկ
Եթե երեխան վատ է քաշ հավաքում, խեղդվում է ուտելիս կամ շատ քիչ է ուտում, ցույց տվեք նրան մանկաբույժին կամ գաստրոէնտերոլոգին, իսկ եթե վատ է արձագանքում ձայներին՝ սուրդոլոգին։ Կենտրոնը բժշկական ախտորոշումներ չի դնում և աշխատում է բժիշկների հետ համատեղ։
Ինչպես են զգացողությունները դառնում հմտություններ
Զգայական ինտեգրումը գործընթաց է, որում ուղեղը կազմակերպում է մարմնից և շրջակա միջավայրից եկող զգացողությունները, որպեսզի երեխան կարողանա ճշգրիտ շարժվել և գործել։
Հմտությունները ձևավորվում են աստիճաններով, և յուրաքանչյուր հաջորդը հենվում է նախորդի վրա։ Եթե ստորին աստիճանը կայուն չէ, դժվարությունները նկատելի են դառնում ավելի վերևում՝ շարժումներում, ուսման և վարքի մեջ։
Չորս աստիճան՝ հիմքից դեպի գագաթ
-
Առաջնային հիմք
- Ինչն է աշխատում
- Վեստիբուլյար, շոշափողական և պրոպրիոցեպտիվ համակարգեր (ուղեղի ցողուն, թալամուս)
- Ինչի համար է պատասխանատու
- Միավորում է մարմնից եկող հիմնական ազդանշանները, տալիս է հենարանի և կայունության զգացում։
- Եթե աստիճանը դժվարությամբ է տրվում
- Բարձրացած կամ իջած զգայունություն, երեխան չի տանում հպումները, դժվարություններ հավասարակշռության և տոնուսի հետ։
-
Զգայաշարժողական փուլ
- Ինչն է աշխատում
- Ուղեղիկ, սոմատոզգայական և շարժողական կեղև
- Ինչի համար է պատասխանատու
- Մարմնի սխեմա, շարժումների պլանավորում, մարմնի երկու կողմերի համաձայնեցված աշխատանք։
- Եթե աստիճանը դժվարությամբ է տրվում
- Անճարպիկություն, ձեռքերի և ոտքերի շարժումները վատ են համաձայնեցված, երեխան դիպչում է առարկաներին։
-
Ընկալողական-շարժողական փուլ
- Ինչն է աշխատում
- Տեսողական, լսողական և գագաթային կեղև
- Ինչի համար է պատասխանատու
- «Աչք–ձեռք» համակարգում, այն բանի տարբերակում, ինչ երեխան տեսնում և լսում է, ճշգրիտ գործողություններ առարկաների հետ։
- Եթե աստիճանը դժվարությամբ է տրվում
- Դժվար է նկարել, մկրատով կտրել, գնդակ բռնել․ երեխան շփոթվում է տարածության մեջ և թղթի վրա։
-
Ինտեգրման գագաթ
- Ինչն է աշխատում
- Նախաճակատային կեղև և ուղեղի ասոցիատիվ գոտիներ
- Ինչի համար է պատասխանատու
- Ուշադրություն և ինքնակարգավորում, վերացական մտածողություն, ընթերցանություն, գրություն, հաշիվ։
- Եթե աստիճանը դժվարությամբ է տրվում
- Դժվարություններ դպրոցում, իմպուլսիվություն, անհամբերություն, թույլ կենտրոնացում։
Գրանցվեք անվճար առաջին հանդիպման
Թողեք ձեր կոնտակտային տվյալները՝ մենք կգրենք ձեզ, համառոտ կհարցնենք երեխայի մասին և կընտրենք հարմար ժամ։ Հանդիպումը տևում է 30 րոպե և ոչնչի չի պարտավորեցնում։
Կամ գրեք անմիջապես՝
- Երևան, Ավագ Պետրոսյան փ., 6 · դոմոֆոն 1Վ
- Երկ–Շբթ, 10:00–19:00