Խոսք և հաղորդակցություն
Շատ ծնողներ նկատում են, որ երեխան հասակակիցներից քիչ է խոսում, կամ նրան դժվար է հասկանալ։ Սա անհանգստության հաճախակի պատճառ է, և դուք ճիշտ եք անում, որ ուշադրություն եք դարձնում դրան։ Խոսքը յուրաքանչյուրի մոտ զարգանում է իր տեմպով, և դրա զարգացմանը կարելի է օգնել ցանկացած փուլում։

Ինչ են նկատում ծնողները
- Երկու-երեք տարեկանում խոսքում քիչ բառեր կան, նախադասություններ գրեթե չեն հայտնվում
- Երեխան իրեն հասկանալի է դարձնում ժեստերով, ձեռքից քաշում է, մատով ցույց է տալիս
- Շատ հնչյուններ բաց է թողնում կամ փոխարինում, անծանոթ մարդկանց համար նրան դժվար է հասկանալ
- Միշտ չէ, որ հասկանում է խնդրանքները, եթե դրանք ժեստով չեն ամրապնդվում
- Դժվարությամբ է պատմում, թե ինչ է եղել մանկապարտեզում, շփոթում է բառերը
- Բարկանում է կամ լացում, երբ իրեն չեն հասկանում
Պատճառները կարող են տարբեր լինել։ Խոսքի վրա ազդում են լսողությունը, բերանի և լեզվի մկանների աշխատանքը, ուշադրությունը, հիշողությունը, այն, թե ինչպես է երեխան ընկալում հնչյուններն ու զգացողությունները, և նրա շփվելու ցանկությունը։ Երբեմն խոսքի դժվարությունները կապված են զարգացման ընդհանուր առանձնահատկությունների հետ, երբեմն վերաբերում են միայն արտասանությանը։
Միայն նկարագրությամբ հնարավոր չէ հասկանալ, թե կոնկրետ երեխայի դեպքում ինչն է պատճառը։ Ուստի մենք սկսում ենք գնահատումից, որը ցույց է տալիս, թե ինչի վրա է խոսքը հենվում հիմա և ինչ է նրան պակասում։ Դրանից է կախված, թե որ պարապմունքներն իսկապես օգտակար կլինեն։
Ինչպես ենք օգնում
Նախ ծանոթանում ենք երեխային և գնահատում նրա խոսքային և հաղորդակցական հմտությունները։ Եթե դժվարությունները միայն արտասանությամբ չեն սահմանափակվում, առաջարկում ենք նեյրոհոգեբանական գնահատում, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես են աշխատում ուշադրությունը, հիշողությունը և խոսքի ըմբռնումը։ Երբ երեխան սուր է արձագանքում հնչյուններին կամ հպումներին, կարող է անհրաժեշտ լինել զգայական ընկալման գնահատում։
Ծրագրի հիմքը սովորաբար լոգոպեդիան է՝ արտիկուլյացիոն և շնչառական մարմնամարզություն, հնչյունների ճիշտ արտաբերման ուսուցում, բառապաշար, խոսքի ըմբռնում և կապակցված պատմում։ Եթե երեխան դեռ չի խոսում, այլընտրանքային հաղորդակցությունը (քարտեր, ժեստեր, աղյուսակներ) նրան հենց հիմա հնարավորություն է տալիս հայտնել իր ցանկությունները։ Լոգոպեդիային կարող է ավելանալ նեյրոհոգեբանական շտկում, եթե խոսքին խանգարում են ուշադրության կամ հիշողության դժվարությունները։
Խոսքը զարգանում է առօրյա կյանքում, ուստի մենք ցույց ենք տալիս ձեզ, թե ինչպես աջակցել դրան տանը՝ խաղի ժամանակ, զբոսանքին, սեղանի շուրջ։ Նպատակները դնում ենք հասկանալի, օրինակ՝ «օգնություն է խնդրում բառերով» կամ «պատմում է, թե ինչ է եղել օրվա ընթացքում», և միասին հետևում ենք, թե ինչպես է փոխվում պատկերը։
Երբ է պետք բժիշկ
Եթե երեխան չի արձագանքում իր անվանը և թույլ ձայներին, հաճախ ականջի բորբոքումներ է ունենում կամ կորցնում է բառեր, որոնք արդեն ասում էր, ցույց տվեք նրան մանկաբույժին, սուրդոլոգին (լսողության ստուգում) և նյարդաբանին։ Կենտրոնը բժշկական ախտորոշումներ չի դնում և աշխատում է բժիշկների հետ համատեղ։
Հաղորդակցության սանդուղք
Հաղորդակցությունը զարգանում է աստիճաններով՝ ակամա ռեակցիաներից մինչև նախադասություններ։ Սովորաբար աստիճանները հաջորդում են միմյանց, բայց երեխան կարող է միաժամանակ օգտվել մի քանիսից, իսկ որոշները անցնել շատ արագ։ Քարտերն ու ժեստերը կարելի է ներմուծել ցանկացած աստիճանում․ դրանք օգնում են և՛ հաղորդակցությանը, և՛ խոսքի զարգացմանը։
Մենք որոշում ենք, թե որ աստիճանում է հիմա երեխան, և օգնում բարձրանալ հաջորդին՝ ձայնով, ժեստերով, առարկաներով կամ քարտերով։
Հաղորդակցության հինգ աստիճան
-
Ոչ միտումնավոր հաղորդակցություն
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան արձագանքում է իր զգացողություններին, բայց դեռ չի հասկանում, որ դրանով կարող է ազդել մեծահասակի վրա։ Դա հաղորդագրություն է դառնում, երբ մեծահասակը հասկանում է ազդանշանը և պատասխանում դրան։
- Ինչպես է դա երևում
- Լաց, կեցվածքի և շարժումների փոփոխություն, ժպիտ՝ ի պատասխան հաճելիին։
-
Միտումնավոր հաղորդակցություն առանց խորհրդանիշների
- Ինչ է կատարվում
- Ի հայտ է գալիս մտադրությունը․ երեխան հասկանում է, որ կարող է կանչել մեծահասակին և փոխել իրավիճակը։ Ձևավորվում է համատեղ ուշադրությունը։
- Ինչպես է դա երևում
- Նայում է խաղալիքին, հետո՝ մեծահասակին․ ձեռքից քաշում է դեպի դարակը․ ցույց է տալիս մատով, գլխով անում է «այո» կամ «ոչ», ձեռքով անում է «հաջող»։
-
Վաղ խորհրդանիշներ
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան հասկանում է, որ մի բանը կարող է նշանակել մեկ այլ բան, եթե դրանք շատ նման են։
- Ինչպես է դա երևում
- Բերում է դատարկ բաժակը՝ խմելու բան խնդրելու համար․ խնդրում է լուսանկարի, նկարի կամ PECS քարտի օգնությամբ․ ժեստով ցույց է տալիս, թե ինչ է ուզում, օրինակ՝ ձեռքը տանում է բերանին։
-
Խորհրդանիշներ և առանձին բառեր
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան նկարը, ժեստը կամ բառը կապում է ամբողջական հասկացության հետ։
- Ինչպես է դա երևում
- Առաջին բառերը, ժեստերի լեզվի ժեստերը, պատկերանշաններն ու գրված բառերը՝ մեկ առ մեկ։
-
Նախադասություններ
- Ինչ է կատարվում
- Երեխան միացնում է երկու և ավելի խորհրդանիշ կամ բառ՝ բարդ միտք արտահայտելու համար։
- Ինչպես է դա երևում
- «Հյութ եմ ուզում», «մամա, զբոսնել»․ այժմ երեխան կարող է նախադասությամբ խնդրել, հրաժարվել, հարց տալ, պատմել իր զգացմունքների մասին։
Ըստ Communication Matrix սանդղակի (Ch. Rowland) և հաղորդակցական զարգացման մակարդակների սանդղակի («Կարիտաս» սոցիալական դպրոց լրացուցիչ մասնագիտական կրթության մասնավոր ուսումնական հաստատություն՝ Ա. Ի. Հերցենի անվան Ռուսաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի, Մոսկվայի քաղաքային մանկավարժական համալսարանի և «Շփման տարածք» ինքնավար ոչ առևտրային կազմակերպության հետ համատեղ)
Գրանցվեք անվճար առաջին հանդիպման
Թողեք ձեր կոնտակտային տվյալները՝ մենք կգրենք ձեզ, համառոտ կհարցնենք երեխայի մասին և կընտրենք հարմար ժամ։ Հանդիպումը տևում է 30 րոպե և ոչնչի չի պարտավորեցնում։
Կամ գրեք անմիջապես՝
- Երևան, Ավագ Պետրոսյան փ., 6 · դոմոֆոն 1Վ
- Երկ–Շբթ, 10:00–19:00